اختلال فصاحت گفتار با شروع کودکی یا همان لکنت زبان به صورت تکرار صدا و هجا، طولانی تلفظ کردن صدای حروف بی صدا و صدا دار، مکث کامل یا ناکامل در گفتار، بیان کلمات به صورت بریده بریده، دارز گویی به طوری که از کلمات اشتباه اجتناب کند و تکرار کلمه تک هجایی در افراد مبتلا مشخص می‌شود. 

در ادامه با کلینیک اعصاب و روان هیربد همراه باشید.

لکنت زبان یا اختلال سیالی کلامی یا اختلال فصاحت گفتار با شروع کودکی

از نظر زمان و فصاحت در گفتار این افراد مشکل بوجود می‌آید به طوری که متناسب با سن و مهارت‌های زبانی آنها نیست. نشانه‌ها در اوایل کودکی شروع می‌شود. این اختلال در مسائل اجتماعی، عملکرد تحصیلی یا شغلی محدویت بوجود می‌آورد. ممکن است این افراد هنگام بیان و ادای کلمات تنش‌های جسمانی و جنبش‌های حرکتی مانند پلک زدن، تیک‌ها، لرزش لب‌ها یا صورت، تکان دادن سر، حرکات تنفسی و گره کردن مشت‌ها نیز داشته باشند. اغلب به هنگام روخوانی، آواز خواندن یا صحبت کردن با اشیای بی جان یا حیوانات خانگی مشکلی در گفتار افراد مبتلا وجود ندارد.

ملاک‌های تشخیصی  لکنت زبان یا اختلال فصاحت گفتار در DSM5

A . اختلالات در فصاحت عادی و الوگی زمانی گفتار که با سن و مهارت‌های زبان فرد تناسب ندارند، با گذشت زمان ادامه می‌یابند و با وقوع مکرر و محسوس یک ( یا تعداد بیشتری) از موارد زیر مشخص می‌شوند:

۱. تکرارهای صدا (اصوات) و هجا (سیلاب)

۲. طولانی کردن صدای حروف صدادار و بی صدا

۳. کلمات بریده بریده (مثل مکث‌های داخل کلمه).

۴. وقفه‌های قابل شنیدن یا ساکت (مکث‌های کامل شده یا ناکامل در گفتار).

۵. درازگویی‌ها (جایگزین کردن کلمه برای اجتناب از کلمات مشکل آفرین).

۶. تکرارهای کلمه تک هجایی (مثل«من-من-من-من او می‌بینم»).

۷. کلمات را با فشار زیاد ادا می‌کند

B. این اختلال موجب اضطراب در مورد صحبت کردن می‌شود یا محدودیت‌هایی را برای ارتباط، مشارکت اجتماعی، یا عملکرد تحصیلی یا شغلی، به صورت فردی یا در هر گونه پیوند، ایجاد می‌کند.
C. شروع نشانه‌ها در اوایل دوره رشد است. (توجه: موارد شروع دیرتر به صورت اختلال فصاحت با شروع بزرگسالی تشخیص داده می‌شوند).
D. این اختلال ناشی از کمبود گفتاری – حرکتی یا حسی، عدم فصاحت مرتبط با صدمه عصبی (مثل سکته، تومور، آسیب)، یا بیماری جسمانی دیگر نیست و با اختلال روانشناختی دیگر بهتر توجیه نمی‌شود.

اختلال فصاحت گفتار

ویژگی‌های تشخیصی لکنت زبان یا اختلال سیالی کلامی

ویژگی اصلی اختلال فصاحت با شروع کودکی (لکنت زبان)، اختلال در فصاحت عادی و الگوی زمانی گفتار است که برای سن فرد نامتناسب است. این اختلال با تکرار یا طولانی کردن صداها یا هجاها و با انواع دیگر عدم فصاحت گفتار، از جمله کلمات بریده بریده (مثل مکث‌های داخل کلمه)، وقفه‌های قابل شنیدن یا ساکت (یعنی، مکث‌های کامل شده یا ناکامل در گفتار)، درازگویی‌ها (یعنی، جایگزین کردن کلمه برای اجتناب از کلمات مشکل آفرین)، ادای کلمات با تنش جسمانی اضافی و تکرارهای کلمه تک هجایی (مثل «من-من-من-من او را می‌بینم») مشخص می‌شود.

اختلال در فصاحت، پیشرفت تحصیلی یا شغلی یا ارتباط اجتماعی را مختل می‌کند. میزان اختلال از یک موقعیت به موقعیت دیگر تفاوت دارد و اغلب زمانی شدیدتر است که فشار خاصی برای ارتباط برقرار کردن وجود داشته باشد (مثل کنفرانس دادن در مدرسه، مصاحبه کردن برای کار). عدم فصاحت اغلب هنگام روخوانی، آواز خواندن، یا صحبت کردن با اشیای بی جان یا حیوانات خانگی وجود ندارد.

ویژگی‌های مرتبط که تشخیص را تأیید می‌کنند

امکان دارد که پیش بینی ترسناک پرورش یابد. ممکن است سخن گو با مکانیزم‌های زبانی (مثلاً تغییر دادن آهنگ گفتگو، اجتناب کردن از کلمات یا صداهای خاص) یا با پرهیزکردن از موقعیت‌های گفتاری خاص، نظیر تلفن کردن یا سخن گفتن در حضور دیگران، سعی کند از عدم فصاحت‌ها اجتناب ورزد.

اختلال فصاحت گفتاری در شروع کودکی ممکن است یا جنبش‌های حرکتی (مثل پلک زدن‌ها، تیک‌ها، لرزش لب‌ها یا صورت، تکان دادن سر، حرکات تنفسی، گره کردن مشت) نیز همراه باشد. کودکان مبتلا به اختلال فصاحت، دامنه‌ای از توانایی‌های زبان را نشان می‌دهند و رابطه بین اختلال فصاحت و توانایی‌های زبان معلوم نیست.

شکل گیری و روند لکنت زبان

اختلال فصاحت گفتاری با شروع کودکی، یا لکنت مربوط به رشد، در ۸۰ تا ۹۰ درصد افراد مبتلا، در ۶ سالگی روی می‌دهد، طوری که سن شروع از ۲ تا ۷ سالگی گسترش دارد. شروع می‌تواند پنهان یا ناگهانی باشد. معمولاً عدم فصاحت‌ها به صورت تدریجی، همراه با تکرار حروف بی صدای اول، اولین کلمات عبارت، یا کلمات طولانی شروع می‌شوند. وقتی این اختلال پیشرفت می‌کند، عدم فصاحت‌ها مکرر و مزاحم تر می‌شوند، و در اغلب کلمات یا عبارت‌های معنی دار در سخن، روی می‌دهند. وقتی کودک از مشکل گفتار آگاه می‌شود، ممکن است مکانیزم‌های مانند اجتناب از صحبت کردن در حضور مردم و استفاده از سخن‌های کوتاه و ساده را برای پرهیز کردن از عدم فصاحت‌ها و پاسخ‌های هیجانی، پرورش دهد. پژوهش طولی نشان می‌دهد که ۶۵ تا ۸۵ درصد کودکان از عدم فصاحت بهبود می‌یابند، طوری که شدت اختلال فصاحت در ۸ سالگی، بهبود یا تداوم آن را تا نوجوانی و پس از آن، پیش بینی می‌کند.

سبب شناسی اختلال فصاحت با شروع در کودکی

اختلالات در کنترل حرکت گفتار. برخی شواهد نشان می‌دهد که اختلالات در کنترل حرکت گفتار، مانند زمان بندی، هماهنگی حسی و حرکتی، ممکن است درگیر باشد. تحقیقات نشان می‌دهد که زمینه ی خانوادگی در این اختلال مؤثر می‌باشد. مشکلات گفتاری و زبان و تأخیرهای رشدی از دیگر علل می‌باشند.

 ژنتیکی و فیریولوژیکی. خطر لکنت در بین خویشاوندان درجه اول افراد مبتلا به اختلال فصاحت با شروع کودکی بیشتر از سه برابر خطر در کل جمعیت است.

پیامدهای کارکردی اختلال فصاحت(لکنت زبان) با شروع کودکی

عدم فصاحت علاوه بر اینکه جلوه ای از بیماری است، استرس و اضطراب می‌توانند آن را تشدید کنند. اختلال عملکرد اجتماعی می‌تواند از این اضطراب ناشی شود.

 

همه گیرشناسی اختلال فصاحت با شروع در کودکی

شیوع این اختلال در جمعیت عمومی ۷/۱ درصد می‌باشد ولی ۳/۴ درصد افراد زمان یدر طول زندگیشان لکنت زبان را تجربه کرده‌اند. بروز آن در سنین ۲ تا ۴ سالگی بیشتر بوده و ۴ تا ۵ درصد از کودکان در این سن به این اختلال مبتلا هستند. شیوع این اختلال د رکودکی بین دختران و پسران یکسان می‌باشد ولی بهبودی در دختران بیشتر است به همین دلیل در نوجوانی در پسزان این اختلال ۳ تا ۴ برابر بیشتر می‌باشد.

تشخیص افتراقی

کمبودهای حسی. عدم فصاحت گفتار می‌تواند با اختلال شنوایی، کمبود حسی دیگر یا کمبود گفتاری حرکتی ارتباط داشته باشد. در صورتی که عدم فصاحت گفتار از آنچه معمولاً با این مشکلات ارتباط دارند بیشتر باشد، تشخیص اختلال فصاحت با شروع کودکی می‌تواند داده شود.

عدم فصاحت‌های گفتار عادی. این اختلال باید از عدم فصاحت‌های عادی که غالباً در کودکان روی می‌دهند، که تکرارهای کلمه یا عبارت (مثل «من، بستنی می‌خواهم، می‌خواهم»)، عبارت‌های ناقص، اصوات، عبارت‌های کامل نشده، و اظهارات معترضه را شامل می‌شوند، متمایز شود.

عوارض جانبی دارو. لکنت زبان می‌تواند به عنوان عارضه جانبی دارو روی دهد و ممکن است به وسیله رابطه زمانی با قرارگرفتن در معرض دارو، تشخیص داده شود.

عدم فصاحت‌ها با شروع بزرگسالی. اگرشروع عدم فصاحت‌ها در نوجوانی یا پس از آن باشد، به جای اختلال عصبی-رشدی، »عدم فصاحت با شروع بزرگسالی» است. عدم فصاحت‌ها با شروع بزرگسالی با صدمات عصبی خاص و انواع بیماری‌های جسمانی و اختلالات روانشناختی ارتباط دارند و می‌توانند به وسیله آنها مشخص شوند، اما تشخیص DSM-5 نیستند.

اختلال توره. تیک‌های آوایی و آواگری‌های مکرر اختلال توره باید به وسیله ماهیت و زمان بندی آنها، از صداهای تکراری اختلال فصاحت با شروع کودکی، قابل تشخیص باشند.

درمان اختلال فصاحت با شروع در کودکی

درمان براساس سن فرد، اهداف ارتباطی و سایر عوامل متفاوت است. نکته مهم در درمان این اختلال مداخله زود هنگام می‌باشد که امکان بهبودی را تا ۷ برابر افزایش می‌دهد.

  • درمان برای کودکان

برای کودکان، درمان اولیه ممکن است مانع رشد لکنت زبان از یک مشکل مادام العمر شود. بعضی از استراتژی‌ها می‌توانند به یادگیری کودکان کمک کنند تا در صورت توسعه نگرش‌های مثبت نسبت به ارتباطات، گفتار خود را بهبود بخشند. متخصصان بهداشت توصیه می‌کنند در صورت وجود نشانه‌‎ها به مدت ۳ تا ۶ ماه یا سابقه خانوادگی یا وجود اختلال ارتباطی مرتبط ارزیابی شوند. برخی از محققان توصیه می‌کنند که کودک هر ۳ ماه یک بار ارزشیابی شود تا متوجه افزایش یا کاهش این اختلال شوند. درمان اغلب شامل آموزش والدین در مورد راه‌های حمایت ازگفتار روان کودکان می‌باشد.

  1. یک محیط خانه آرام را فراهم کنید که فرصت‌های زیادی برای صحبت کردن در اختیار کودک قرار بگیرد.
  2. گوش دادن با دقت هنگامی که کودک صحبت می‌کند و قطع نکردن صحبت‌های کودک.
  3. با آرامش و آرام صحبت کنید. این می‌تواند به کاهش فشار زمانی که کودک ممکن است تجربه کند کمک می‌کند.
  4.  سعی نکنید جملات کودک را تکمیل کنید. همچنین به کودک کمک کنید تا یاد بگیرد که که در صورت وجود این اختلال باز هم می‌تواند با دیگران ارتباط برقرار کند.
  5. در مورد اختلال کودک با او صحبت کنید.
  • گفتار درمانی

آرام صحبت کردن، تنظیم تنفس آنها و از کلمات ساده شروع به تمرین کردن تا جملات پیچیده تر. اکثر این درمان‌ها نیز به درمان اضطراب کمک می‌کنند؛ فردی که لکنت زبان می‌تواند در شرایط خاص صحبت کند.

  • دارو درمانی

برخی از داروهای مورد تأیید برای درمان سایر مشکلات بهداشتی مانند صرع، اضطراب یا افسردگی برای درمان لکنت زبان استفاده می‌شوند. این داروها اغلب دارای عوارض جانبی هستند در مدت زمان طولانی مشکل ایجاد می‌کند.

  • گروه‌های خودیاری

این گروه‌ها راه‌هایی را به افراد مبتلا برای روبه رو شدن با چالش‌ها معرفی می‌کنند و از آنها در این زمینه حمایت می‌کنند.

  • روان درمانی

روان درمانی و تمرین‌های آرام بخش به عنوان درمان مکمل می‌توان استفاده کرد. روان درمانی نمی‌تواند به طور مستقیم مؤثر باشد اما برای غلبه بر آثار منفی این اختلال که بر افکار، احساسات و اعتماد به نفس می‌گذارد، تا حدودی مفید می‌باشد. تمرین‌های آرام بخش نیز از استرس و اضطراب فرد در هنگام صحبت کردن کم می‌کند.

سیر و پیش آگهی اختلال فصاحت با شروع در کودکی

این اختلال در ۸۰ تا ۹۰ درصد افراد مبتلا در ۶ سالگی روی می‌دهد. دامنه سنی برای شروع این اختلال ۲ تا ۷ سالگی می‌باشد. شروع این اختلا می‌تواند پنهان یا ناگهانی و تدریجی باشد. به هنگام پیشرفت این اختلال در بیشتر جملات معنی دار نشانه ها بروز می‌کند. در صورتی که کودکان مبتلا از مشکل خود آگاه شوند، در حضور مردم صحبت نمی‌کنند و از جملات کوتاه و ساده استفاده خواهند کرد. در پژوهش‌های طولی مشاهده شده است که ۶۵ تا ۸۵ درصد از کودکان مبتلا بهبود یافته‌اند. استرس و اضطراب می‌تواند نشانه‌ها را تشدید کند.

منبع: 

  1. راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانشناختی ویرایش ۵, DSM-۵
  2. خلاصۀ روان پزشکی کاپلان و سادوک بر اساس DSM-5
  3. وبسایت فکر بنیان

 

نویسنده

دکتر آرش هیربد

دکتر آرش هیربد

من دکتر آرش هیربد دوره پزشکی عمومی را در دانشگاه علوم پزشکی اصفهان و تخصص روانپزشکی را در دانشگاه شهید بهشتی گذراندم. در بیمارستان آتیه به عنوان روانپزشک و مسئول دفتر سلامت روان مشغول به کار هستم. در کلینیک هیربد به عنوان موسس و مسئول فنی و روانپزشک بزرگسال فعالیت دارم. در زمینه اختلالات خلقی، اضطرابی، وسواس ، اختلالات خواب و… می توانم به شما کمک کنم.

چرا باور داشته باشیم ؟

پایش و سنجش آنلاین نتایج درمان

نوبت دهی آنلاین

آزمون های آنلاین روانشناختی معتبر

امکان مشاوره آنلاین از طریق وب سرویس

ارتباط با درمانگران عضو باور

نسخه دارویی آنلاین و یادآور پیامکی

آزمون های روانشناختی

آخرین مقالات سایت