داروی زیپراسیدون (Ziprasidone) متعلق به گروه داروهای ضد جنون است و بیشتر در درمان بیماری شیزوفرنی یا جنون جوانی کاربرد دارد. اما دوز پایین‌تر این دارو در درمان اختلال شخصیت دو قطبی، وسواس فکری، حملهٔ هراس، اختلال مرزی، اختلال تمرکز و ترس به کار می‌رود.

در ادامه با کلینیک اعصاب و روان هیربد همراه باشید.

اشکال دارویی:

زیپراسیدون ﺑﻪ ﺷﻜﻞ ﻛﭙﺴﻮل و ﻣﺤﻠـﻮل اﺳـﺘﺮﻳﻞ ﺑـﺮای ﺗﺰرﻳـﻖ داﺧـﻞ ﻋﻀـﻼﻧﻲ وﺟـﻮد دارد. ﺟـﺬب ﻧـﻮع ﺧﻮراﻛﻲ آرام اﺳﺖ و ﻧﻴﻤﻪ ﻋﻤﺮ دﻓﻊ آن ۷ ﺳﺎﻋﺖ اﺳﺖ. دارو ﺑﺎ دوز ۲ ﺑﺎر در روز ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺳـﺖ، اﻣـﺎ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﻌﻤﻮل در اﻓﺮاد ﺑﺎ ﻣﺸﻜﻼت ﺧﻔﻴﻒ ﻳﻚ دوز در روز ﺗﺠﻮﻳﺰ ﻣﻲﺷﻮد. ﻓﺮاﻫم زﻳﺴـﺘﻲ آن در ﻧﺒﻮد ﻏﺬا ﺑﺴﻴﺎر ﭘﺎﻳﻴﻦ اﺳﺖ. ﺗﺨﻤﻴﻦ زده ﺷﺪه ﻛﻪ ﻓﺮاﻫم زﻳﺴﺘﻲ آن در ﻧﺒﻮد ﻏﺬا ۵۰ درﺻـﺪ ﻛﻤﺘـﺮ از زﻣﺎﻧﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺣﺠﻢ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎدی ﻳﻌﻨﻲ ۵۰۰ ﻛﺎﻟﺮی ﻣﺼﺮف ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ. ﺑﺎﻳﺪ ﺑـﻪ ﺑﻴﻤـﺎر و ﺧـﺎﻧﻮادهﻫـﺎ در ﻣﻮرد ﻟﺰوم ﻣﺼﺮف دارو ﺑﺎ ﻣﻴـﺰان ﺧﺎﺻـﻲ ﻏـﺬا آﻣـﻮزش داده ﺷـﻮد. ﻧﻤـﻲﺗـﻮان در ﺻـﻮرت ﻏـﺬا ﻧﺨﻮردن دوز را دو ﺑﺮاﺑﺮ ﻛﺮد، زﻳﺮا در ﺻﻮرت ﻏﺬا ﻧﺨﻮردن، اﻓﺰاﻳﺶ در ﺳـﻄﺢ ﭘﻼﺳـﻤﺎ ﺑـﻪ وﺳـﻴﻠﻪی دوز ﺧــﻮراﻛﻲ ﻣﺘﻨﺎﺳــﺐ ﺑــﺎ دوز ﻧﻴﺴــﺖ. ﻓﻌﺎﻟﻴــﺖ ﻫﻴﺴــﺘﺎﻣﻴﻨﻲ دارو ﻛــﻢ و ﻓﺎﻗــﺪ ﻓﻌﺎﻟﻴــﺖ ﻗﺎﺑــﻞ ﺗﻮﺟــﻪ ﻣﻮﺳﻜﺎرﻳﻨﻲ اﺳﺖ.

زیپراسیدون ﻗﺎﺑﻞ ﺗﺰرﻳﻖ دارای ﺗﺄﺋﻴﺪﻳـﻪ FDA ﺑـﺮای اﺳـﺘﻔﺎده در آﺷـﻔﺘﮕﻲ ﺣـﺎد اﺳـﺖ. دوز ﭘﻴﺸﻨﻬﺎدی ۲۰ ﻣﻴﻠﻲﮔﺮم ﻫﺮ ﭼﻬﺎر ﺳﺎﻋﺖ ﻳﺎ ۱۰ ﻣﻴﻠﻲﮔﺮم ﻫﺮ دو ﺳﺎﻋﺖ ﺗﺎ ﺣـﺪاﻛﺜﺮ ۴۰ ﻣﻴﻠـﻲﮔـﺮم در روز اﺳﺖ. اﺛﺮات ﺟﺎﻧﺒﻲ ﺷﺎﻣﻞ اﻧﺪﻛﻲ ﺧﻮاب آوری در اﺑﺘﺪای درﻣـﺎن، ﺳـﺮﮔﻴﺠﻪ، ﺿـﻌﻒ، اﺳـﺘﻔﺮاغ، اﻓﺰاﻳﺶ ﻓﺎﺻﻠﻪ QT اﺳﺖ. زیپراسیدون ﻇﺎﻫﺮاً ﻛﻤﺘﺮ ﺑﺎﻋﺚ اﺿﺎﻓﻪ وزن ،اﻓﺰاﻳﺶ ﻓﺸـﺎرﺧﻮن، اﻓـﺰاﻳﺶ ﻗﻨﺪﺧﻮن ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ دﻳﮕﺮ داروﻫﺎی ﺿﺪروانﭘﺮﻳﺸﻲ ﻧﺴﻞ دوم ﻣﻲﺷﻮد.

موارد مصرف:

جنون و بیماری شیزوفرنی یا جنون جوانی

دوز پایین‌تر این دارو در درمان اختلال شخصیت دو قطبی، وسواس فکری، حملهٔ هراس، اختلال مرزی،اختلال تمرکز، و ترس به کار می‌رود.

دوزبندی در بزرگسالان:

دوز ﭘﻴﺸﻨﻬﺎدی ﺧﻮراﻛﻲ ﺑﺮای اﻓﺮاد ﺑﺎﻟﻎ ۲۰ ﺗﺎ ۴۰ ﻣﻴﻠﻲﮔﺮم دوﺑﺎر در روز اﺳﺖ، ﻛﻪ ﺑﻪ ﺗﺪرﻳﺞ ﻫﺮ روز ﺗﺎ ﭼﻬﺎر روز ﺑﻪ ﺣﺪاﻛﺜﺮ دوز ﭘﻴﺸﻨﻬﺎدی ﺷـﺮﻛﺖ ﺳـﺎزﻧﺪه ﻳﻌﻨـﻲ ۸۰ ﻣﻴﻠـﻲﮔـﺮم دو ﺑـﺎر در روز ﺑﺮﺳﺪ. در واﻗﻊ، دوز ﺑﻴﺶ از ۲۴۰ ﻣﻴﻠﻲﮔـﺮم در روز راﻳـﺞ اﺳـﺖ و ﺑـﻪ ﺧـﻮﺑﻲ ﻫـﻢ ﺗﺤﻤـﻞ ﻣـﻲﺷـﻮد. ﺣﺪاﻗﻞ دوز ۱۲۰ ﻣﻴﻠﻲﮔﺮم در روز ﺑﺮای ﺑﻼک D2Dopamine ﺑـﻪ ﻣﻨﻈـﻮر ﻣـﻮﺛﺮ واﻗـﻊ ﺷـﺪن درﻣـﺎن ﺿﺮوری اﺳﺖ. ﻓﺎرﻣﺎﻛﻮﻛﻴﻨﺘﻴﻚ و اﺛﺮات ﺟﺎﻧﺒﻲ در اﻓﺮاد ﺑﺎﻻی ۶۵ ﺳﺎل ﻣﺸﺎﺑﻪ ﺑﻴﻤﺎران ﺟﻮان ﺗﺮ اﺳﺖ. داروﻫﺎی ﺧﻮراﻛﻲ ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪی ﻛﻠﻴﻪ دﻓﻊ ﻧﻤﻲﺷﻮد، اﻣـﺎ ﻳﻜـﻲ از اﺟـﺰای داروﻳـﻲ ﻓﺮﻣﻮﻻﺳـﻴﻮن درون ﻋﻀﻼﻧﻲ از ﻃﺮﻳﻖ ﻛﻠﻴﻪ دﻓﻊ ﻣﻲﺷﻮد، ﻛﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﺷﺪه ﺷﺮﻛﺖ ﺳﺎزﻧﺪه در ﻣـﻮرد ﻣﺼـﺮف اﻳـﻦ دارو در اﻓﺮاد ﻣﺴﻦ ﺗﻮﺻﻴﻪﻫﺎﻳﻲ ﺑﻜﻨﺪ. ﻣﺸﻜﻼت ﻛﺒﺪی ﺑﺎﻋﺚ اﻓﺰاﻳﺶ ﺧﻔﻴﻒ ﺳﻄﺢ ﻏﻠﻈﺖ و زﻣـﺎن ﻛﻠﻴـﺮاﻧﺲ از ﺑﺪن ﺷﻮد ﻛﻪ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻧﻴﺎز ﺑﻪ ﺗﺜﺒﻴﺖ دوز ﺑﺎﺷﺪ.

عوارض جانبی:

یکی از شایع‌ترین عوارض این دارو افزایش وزن است. اما سایر عوارض شامل بی‌قراری، بی احساسی، تپش نامنظم قلب، ممکن است در ابتدا نمایان شود. در صورت داشتن مشکل قلبی پزشک را در جریان قرار دهید. این دارو برای اثر مفید به ۴ تا ۶ هفته زمان نیاز دارد.

تداخلات دارویی:

ﺗﺪاﺧﻞ داروﻳﻲ دو ﻧﻮع اﺳﺖ؛ ﻧﺨﺴﺖ، ﭘﺎﺳﺦ ﻛﻤﺘﺮ ﺑﻪ درﻣﺎن ﻫﻤﺰﻣﺎن ﺑﺎ ﻣﻬـﺎر ﻛﻨﻨـﺪهﻫـﺎ و اﻟﻘـﺎ ﻛﻨﻨــﺪهﻫــﺎی ﺳﻴﺴــﺘﻢ ﺳــﻴﺘﻮﻛﺮوم P450، از ﻗﺒﻴــﻞ Carbamazepine، Fluoxetine و Ketoconazole اﺳﺖ. دوم در ﻫﻨﮕﺎم اﺳﺘﻔﺎدهی دارو ﺑﻪ ﺗﻨﻬﺎﻳﻲ ﺑﺎﻋﺚ اﻓﺰاﻳﺶ ﺧﻔﻴﻒ QT ﻣﻲﺷﻮد ﻛـﻪ ﻗﺎﺑـﻞ ﻣﻼﺣﻈـﻪ ﻧﻴﺴــﺖ، اﻣــﺎ اﺳــﺘﻔﺎده دارو ﺑــﻪ ﻫﻤــﺮاه دﻳﮕــﺮ داروﻫــﺎﻳﻲ ﻛــﻪ ﻓﺎﺻــﻠﻪ QT را اﻓــﺰاﻳﺶ ﻣــﻲدﻫــﺪ ﻣﻤﻨــﻮع اﺳﺖ.

منبع:

مجموعه دارویی داروهای اعصاب و روان – دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی مازندران

کتاب فارماکوپه بیماری‌های اعصاب و روان

توجه : اطلاعات موجود در این پایگاه ‌داده، فقط جهت اهداف آموزشی و اطلاعات عمومی برای شما تأمین شده است و برای توصیه پزشکی، تشخیص و درمان نباید در نظر گرفته ‌شود. قبل از مصرف هر گونه دارو، تغییر رژیم غذایی و یا شروع هر دوره درمانی، حتماً با پزشک خود مشورت نمایید. هیچ گاه توصیه‌ای که توسط پزشک به شما داده می‌شود را نادیده نگیرید چرا که پزشک بر اساس قضاوت پزشکی خود برای بهبود شما ممکن است فارغ از اطلاعات بالا به شما درمان مناسب را تجویز کند.

نویسنده

دکتر آرش هیربد

دکتر آرش هیربد

من دکتر آرش هیربد دوره پزشکی عمومی را در دانشگاه علوم پزشکی اصفهان و تخصص روانپزشکی را در دانشگاه شهید بهشتی گذراندم. در بیمارستان آتیه به عنوان روانپزشک و مسئول دفتر سلامت روان مشغول به کار هستم. در کلینیک هیربد به عنوان موسس و مسئول فنی و روانپزشک بزرگسال فعالیت دارم. در زمینه اختلالات خلقی، اضطرابی، وسواس ، اختلالات خواب و… می توانم به شما کمک کنم.

چرا باور داشته باشیم ؟

پایش و سنجش آنلاین نتایج درمان

نوبت دهی آنلاین

آزمون های آنلاین روانشناختی معتبر

امکان مشاوره آنلاین از طریق وب سرویس

ارتباط با درمانگران عضو باور

نسخه دارویی آنلاین و یادآور پیامکی

آزمون های روانشناختی

آخرین مقالات سایت