ریسپریدون یک داروی ضدجنون آتیپیک است که اداره مواد غذائی و داروئی ایالات متحده آمریکا در سال ۱۹۹۳ سودمندی آن را برای درمان اسکیزوفرنی، در سال ۲۰۰۳ برای درمان کوتاه مدت علائم شیدایی و ترکیبی افسردگی-شیدایی در اختلال دو قطبی و در سال ۲۰۰۶ برای درمان بی‌قراری مبتلایان به اوتیسم تأیید کرد.

ریسپریدون یک داروی ضد اختلالات روانشناختی (آنتی سایکوز) است .

این دارو بوسیله ایجاد تغییراتی در اثرات ترکیبات شیمیایی مغز ، به فعالیت می پردازد.

ریسپریدون برای درمان شیزوفرنی در بزرگسالان و کودکانی که حداقل 13 سال دارند به کار می رود.

ریسپریدون همچون دیگر ضدجنون‌های آتیپیک برای درمان اختلالات اضطرابی از جمله اختلال وسواسی جبری، افسردگی شدید مقاوم به درمان، اختلال توره، تحریک‌پذیری شدید مبتلایان به اوتیسم و اختلالات مربوط به خوردن استفاده می‌شود.

همچنین ریسپریدون برای درمان علایم اختلالات دو قطبی ( مانی – دپرسیون ) در بزرگسالان و کودکان با حداقل 11 سال سن به کار می رود. ریسپریدون برای درمان علایم تحریک پذیری و کج خلقی در کودکان مبتلا به اوتیسم با محدوده سنی5 تا 16 سال نیز به کار می رود.

در ادامه با کلینیک اعصاب و روان هیربد همراه باشید.

نام‌های تجاری:

Risperdal، Risperdal M-Tab، Risperdal Consta

گروه دارویی-درمانی:

آنتی سایکوتیک نسل ۲

اشکال دارویی ریسپریدون ۱ :

ریسپریدون قرص 2 م گ

 ریسبایودال (ریسپریدون)2 قرص باختر بیوشیمی

 ریسپریدون قرص 3 م گ

 ریسبایودال (ریسپریدون) 1 قرص باختر بیوشیمی

 ریسپریدون قرص 1 م گ

 ریسپریدون قرص 4 م گ

 ریسپریدون محلول خوراکی (شربت )خارجی

مکانیسم عمل ریسپریدون  :

مکانیسم اثر ضد جنون این دارو مشخص نیست .
اثر آن احتمالا به خاطر مهار انتخابی مونو آمینرژیک(D2 , 5-HT2)می باشد .
این دارو همچنین دارای اثر مهاری متوسطی بر گیرنده های H1. a2. a1 می باشد .

موارد مصرف ریسپریدون ۱ :

درمان اختلالات سایکوتیک

ریسپریدون (Risperidone) در اﻓﺴﺮدﮔﻲ ﺷﺪﻳﺪ ﺗﻚ ﻗﻄﺒﻲ، داروﻫﺎی ﺿﺪرواﻧﭙﺮﻳﺸﻲ ﻧﺴﻞ دوم ﺑﺮای ﺑﻴﻤﺎران ﺑـﺎ اﻓﺴـﺮدﮔﻲ ﻏﻴﺮرواﻧﭙﺮﻳﺸﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ درﻣﺎن ﺑﺎ داروی ﺿﺪاﻓﺴﺮدﮔﻲ ﺑﻪ ﺗﻨﻬﺎﻳﻲ ﭘﺎﺳﺦ ﻧﺪاده‌اﻧﺪ (داروی ﺿﺪرواﻧﭙﺮﻳﺸـﻲ ﻋﻤﻮﻣﺎً ﺑﻪ داروی ﺿﺪاﻓﺴﺮدﮔﻲ اﺿﺎﻓﻪ ﻣﻲﺷﻮد) و ﻧﻴﺰ اﻓﺴﺮدﮔﻲ رواﻧﭙﺮﻳﺸﻲ (داروی ﺿﺪاﻓﺴـﺮدﮔﻲ و ﺿﺪرواﻧﭙﺮﻳﺸﻲ ﻫﻤﺰﻣﺎن آﻏﺎز ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ) اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲﺷﻮد. 

ریسپریدون برای کودکان

مطالعات مختلف نشان داده که ریسپریدون اثر معنی ­داری در کاهش رفتار کلیشه ­ای دارد .

تاثیر این دارو بر رفترهای کلیشه­ای، یافته­ی جدید و تعجب آوری نیست زیرا که در مطالعات گذشته، داروی هالوپریدول نیز اثرات مشابهی در کاهش رفتارهای کلیشه­ ای داشته است .

تاثیر درمانی ریسپریدون بر روی بچه­ ها و بالغین مبتلا به اختلالات نافذ رشد ارزیابی شده و مشخص شد که ریسپریدون بر روی علائم رفتاری برخی کودکان و مشکلات نافذ رشد مؤثر می­باشد و باعث بهبودی در آن­ها می­گردد.

در تحقیقی بررسی اثر ریسپریدون در درمان کودکان اوتیسمی 17-5 سال پرداخته و 49 نفر تحت درمان با ریسپریدون و 52 نفر تحت درمان پلاسیبو به مدت 8 هفته قرار گرفتند، نتایج حاصل شامل کاهش بی­قراری در ۵۳ درصد در گروه ریسپریدون در مقابل ۱۴ درصد در گروه پلاسیبو بود .

در مورد درمان اوتیسم با ریسپریدون به طور متوسط در بهبود علایم و اختلالات ارتباطی و اجتماعی مؤثر می­باشد.

ریسپریدون به تنهایی تاثیر معنی داری بر مهارت­ های گفتاری و زبانی ندارد ولی همانطور که از نتایج این مطالعه نیز برداشت می­شود، ریسپریدون با کاهش دیگر مشکلات اجتماعی در تعاملات و رفتار کلیشه­ ای می­تواند کودک مبتلا به اوتیسم را جهت حضور در تعاملات اجتماعی آماده کرده و منجر به بهبودی گوشه گیری اجتماعی شود

دوزبندی در بزرگسالان:

شیزوفرنی : 
• خوراکی : با 2 میلی گرم روزانه شروع می شود و در فواصل هر 24 ساعت 1 تا 2 میلی گرم روزانه افزایش می یابد . دوز هدف پیشنهادی 2 تا 8 میلی گرم روزانه ، یکبار در روز یا به صورت منقسم هر 12 ساعت ( کارآیی دارو به صورت نمودار زنگوله ای شکل است ؛ 4 تا 8 میلی گرم روزانه از دارو دارای اثرات بیشتری از 12 تا 16 میلی گرم روزانه می باشد)
• عضلانی : 5/12 تا 50 میلی گرم به داخل عضله گلوتئال یا دلتوئید هر 2 هفته یکبار تزریق می شود . تنظیمات دوز نباید بیش از 4 هفته طول بکشد.
توصیه می شود قبل از شروع درمان با ریسپریدون عضلانی. تحمل دارو نسبت به فرم خوراکی دارو ارزیابی شود.
مانیای دوقطبی : 
• خوراکی : 2 تا 3 میلی گرم روزانه شروع می شود . ممکن است در صورت نیاز در فواصل زمانی هر 24 ساعت 1 میلی گرم روزانه تا 6 میلی گرم روزانه افزایش یابد. دوزهای پیشنهادی برای دوره های درمانی بیش از 3 هفته قابل دسترسی نمی باشد.
• عضلانی : 5/12 تا 50 میلی گرم به داخل عضله گلوتئال یا دلتوئید هر 2 هفته یکبار تزریق می شود . تنظیمات دوز نباید بیش از 4 هفته طول بکشید.
توصیه می شود قبل از شروع درمان با ریسپریدون عضلانی. تحمل دارو نسبت به فرم خوراکی دارو ارزیابی شود.

 

ﻋﻮارض ﺟﺎﻧﺒﻲ ریسپریدون :

خواب آلودگی، سردرد، بی خوابی، بی قراری، افسردگی، یبوست، تهوع

آکاتیزیا ،اضطراب ،عصبانیت ،تاری دید ،اختلال جنسی ،کاهش تمایل جنسی ، سرگیجه ، دیسمنوره ،منوراژی ،اثرات خارج هرمی ،دیستونی ،پارکینسون ،بی خوابی ،اختلال در دفع ادرار ،تغییرات خلق و خوی ،بی قراری ،اختلال در تمرکز ،مشکلات حافظه ای ،بثورات پوستی وخارش ،اسهال یا یبوست ،سرفه ،خشکی دهان ،سوءها ضمه ،سر درد ،تهوع ،التهاب بینی و حلق و افزایش وزن وسندرم بدخیم نورولپتیک ،عوارض جانبی عمده این دارو هستند .

‎-در صورت احساس تهوع، یبوست، اسهال، دلپیچه و درد شکمی یا سؤهاضمه، با مصرف وعده های غذایی ساده و خودداری از مصرف غذاهای پر چرب و پر ادویه می توان این عوارض را کاهش داد.
‎-معمولا احساس سرگیجه یا خواب آلودگی یا تاری دید پس از مصرف ریسیپریدون ایجاد می شود در صورتی که این علائم را مشاهده نمودید، تا زمانی که اثر دارو برطرف نشده، از رانندگی و کار با ابزار هایی که نیاز به احتیاط دارند، خودداری کنید و فرآورده های الکلی نیز مصرف ننمایید.
‎-سردرد و احساس درد در نقاط دیگر بدن ممکن است در ابتدای مصرف این دارو مشاهده شود. در این صورت مایعات به مقدار زیاد مصرف نمایید و با داروساز خود درباره ی داروی ضد درد مناسب شرایط خود مشورت نمایید. در صورتی که درد مزمن و ادامه دار شد، به پزشک خود مراجعه نمایید.
‎-در صورت احساس لرزش و بی قراری یا حرکات غیر ارادی در عضلات در اسرع وقت به پزشک خود مراجعه نمایید زیرا معمولا در این شرایط نیاز به تنظیم مجدد مقدار مصرفی دارو می باشد.
‎-افزایش وزن، اختلال خواب، تغییرات خلق و خو، افزایش فشار خون، سرفه و احساس سرماخوردگی، تپش قلب، لکه های قرمز پوستی، اختلال در میل جنسی، درد و حساسیت پستان ها، ترشح شیر از پستان ها، اختلال در قاعدگی و خشکی دهان می تواند در مدت مصرف این دارو بروز کند. در صورتی که این علائم شدید شد یا برای شما آزار دهنده بود به پزشک خود اطلاع دهید.
-در صورت احساس سفتی عضلات، تب بالا، احساس گیجی، افزایش ضربان قلب همراه با تعریق سریعا به پزشک یا مرکز درمانی مراجعه نمایید زیرا این علائم می تواند نشانه هایی از یک عارضه ی نادر اما جدی باشد که باید توسط پزشک بررسی گردد و اقدامات لازم صورت گیرد.

ﺗﺪاﺧﻼت داروﻳﻲ ریسپریدون  :

ﺗـﺪاﺧﻼت داروﻳـﻲ ﺑﻨـﺪرت رخ ﻣﻲدﻫﻨﺪ، اﻣﺎ ﻏﻠﻈﺖ آن ﺑﺎ اﻟﻘﺎ ﻛﻨﻨﺪهﻫﺎی ﺳﻴﺴﺘﻢ ﺳﻴﺘﻮﻛﺮوم p450 ﻣﺎﻧﻨـﺪ ﻛﺎرﺑﺎﻣـﺎزﭘﻴﻦ ﻛﻤـﻲ ﻛـﺎﻫﺶ ﻣﻲﻳﺎﺑﺪ، و ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪی ﻣﻬﺎر ﻛﻨﻨﺪهﻫﺎﻳﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ Fluoxetine و Ketoconazole اﻧﺪﻛﻲ اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻲﻳﺎﺑﺪ. اﻣﺎ در ﺻﻮرت اﺿﺎﻓﻪ ﻳﺎ ﻛﻢ ﻛﺮدن ﭼﻨﻴﻦ داروﻫﺎﻳﻲ ﺗﻨﻈﻴﻢ دوز Risperidone ﻟﺰوﻣﻲ ﻧﺪارد.

اگر به صورت منظم داروهایی مصرف می کنید که باعث خواب آلودگی تان می شود (مانند داروهای سرماخوردگی، داروهای ضدحساسیت، داروهای ضددرد حاوی مواد مخدر، قرص های خواب، شل کننده عضلات و داروهای ضدصرع، افسردگی و اضطراب) قبل از مصرف ریسپریدون این موضوع را با پزشک معالجتان در میان بگذارید. در صورت مصرف هرکدام از داروهای زیر پزشکتان را در جریان بگذارید:

  • کاربامازپین
  • فنیتوئین
  • فنوباربیتال
  • فلوکستین
  • ریفامپین
  • داروهایی که برای درمان بیماری پارکینسون استفاده می شود مانند: لوودوپا و…

توجهات پزشکی-پرستاری / آموزش به بیمار – خانواده:

  1. به بیمار آموزش دهید که از حالت خوابیده و یا نشسته به آرامی برخیزد تا سردردهای وی به حداقل برسد.
  2. عدم مصرف الکل و فراورده‌های حاوی الکل را در طی مصرف این دارو به بیمار هشدار دهید.
  3. برای کاهش احساس سبکی سر و سرگیجه، وضعیت خود را از حالت خوابیده به نشسته به آهستگی تغییر دهید
  4. ضمن مصرف دارو در انجام کارهایی که نیاز به هوشیاری بالا دارد مانند رانندگی احتیاط کنید.
  5. قبل از مصرف سایر داروها بخصوص به صورت بدون نسخه، با پزشک یا داروساز خود مشورت کنید.
  6. دارو را می توان بدون توجه به زمان غذا خوردن مصرف کرد.
  7. در صورت قصد باردار شدن، تا ۱۲ هفته بعد از تجویز آخرین دوز عضلانی دارو صبر کنید.
  8. ‎-سعی کنید دارو را در زمان مشخص و به صورت منظم مصرف کنید تا از فراموش کردن نوبت دارو پیشگیری نمایید و اثرات درمانی مطلوب تری از مصرف دارو مشاهده نمایید.
  9. مصرف ریسپریدون با غذا تداخلی ندارد و می توان آن را قبل یا پس از غذا مصرف کرد.
  10. معمولا بهتر است قرص را همراه با یک لیوان آب شود اما در صورت مشکل در بلع به پزشک خود اطلاع دهید تا قرص های قابل انحلال در آب یا قرص های حل شونده در دهان برای شما تجویز نماید.
  11. قرص های قابل انحلال در دهان (ordispersible) برای باز شدن در دهان فرموله شده اند. با دست های خشک قرص را از بسته بندی خارج نمایید (از خارج کردن قرص با فشار دادن از پوشش آلومینیومی خودداری نمایید) و روی زبان خود قرار دهید و اجازه دهید قرص روی زبانتان حل شود (مانند آبنبات).
  12. در صورت مصرف نوع مایع دارو، مقدار داروی مصرفی دارو را با سرنگ مخصوص بصورت دقیق اندازه گیری نمایید و در صورتی که مشکلی در این مورد دارید، حتما روش درست اندازه گیری مقدار دارو را از داروساز خود سوال کنید. در صورت نیاز می توانید دارو را در هرگونه نوشیدنی غیر الکلی به غیر از چای و نوشابه رقیق نمایید. (نصف لیوان آب، شیر کم چرب یا آب پرتقال پیشنهاد می شود.)
  13. در صورت فراموشی یک نوبت مصرف دارو، بلافاصله بعد از یادآوری مصرف کنید مگر اینکه به زمان مصرف دوز بعدی نزدیک باشد، در این صورت دوز فراموش شده را مصرف نکنید و نوبت بعدی را طبق برنامه ی سابق مصرف نموده و از دو برابر کردن مقدار مصرف در یک نوبت خودداری نمایید.

فارماکودینامیک / کینتیک:

جذب:بعد از مصرف خوراکی به طور کامل جذب می شود. فراهمی زیستی مطلق دارو ۷۰% است. غذا روی جذب دارو تأثیری ندارد. بعد از تجویز عضلانی به آهستگی جذب شده؛ اثر آن بعد از ۳ هفته شروع شده و ۷ هفته دوام دارد.
پخش:میزان اتصال به پروتئینهای پلاسما ۹۰% برای دارو و ۷۷% برای متابولیت های اصلی فعال دارو می باشد.
متابولیسم:دارو به طور گسترده در کبد به ۹- هیدروکسی ریسپریدون تبدیل می شود.
دفع:از طریق کلیه دفع شده در نارسایی کلیوی کلیرانس دارو کاهش می یابد.

منبع:

کتاب فارماکوپه بیماری‌های اعصاب و روان

توجه : اطلاعات موجود در این پایگاه ‌داده، فقط جهت اهداف آموزشی و اطلاعات عمومی برای شما تأمین شده است و برای توصیه پزشکی، تشخیص و درمان نباید در نظر گرفته ‌شود. قبل از مصرف هر گونه دارو، تغییر رژیم غذایی و یا شروع هر دوره درمانی، حتماً با پزشک خود مشورت نمایید. هیچ گاه توصیه‌ای که توسط پزشک به شما داده می‌شود را نادیده نگیرید چرا که پزشک بر اساس قضاوت پزشکی خود برای بهبود شما ممکن است فارغ از اطلاعات بالا به شما درمان مناسب را تجویز کند.

نویسنده

دکتر سارا کلهری

دکتر سارا کلهری

رواندرمانگر بزرگسال با رویکرد شناختی رفتاری (CBT) و ISTDP من دکتری تخصصی روانشناسی، رواندرمانگر بزرگسال با رویکرد شناختی رفتاری (CBT) و ISTDP هستم. در زمینه های وسواس، اختلالات اضطرابی و مشکلات خلقی هیجانی می توانم به شما کمک کنم.

چرا باور داشته باشیم ؟

پایش و سنجش آنلاین نتایج درمان

نوبت دهی آنلاین

آزمون های آنلاین روانشناختی معتبر

امکان مشاوره آنلاین از طریق وب سرویس

ارتباط با درمانگران عضو باور

نسخه دارویی آنلاین و یادآور پیامکی

آزمون های روانشناختی

آخرین مقالات سایت