دوکسپین (Doxepin) از ضد افسردگیهای سه حلقه‌ای است و بازجذب سروتونین و نوراپینفرین در مغز را مهار می‌کند.

دوکسپین آنتاگونیست قوی رسپتورهای هیستامین (H۱، H۲) است.

در ادامه با کلینیک اعصاب و روان هیربد همراه باشید.

نام‌های تجاری:

Doneurin

گروه دارویی-درمانی: 

ضدافسردگی سه حلقه ای، ضد درد

اشکال دارویی:

Tablet: 10, 25mg Capsule: 10, 25mg

مکانیسم عمل:

مکانیسم اثر ضد افسردگی: دوکسپین بازجذب مجدد نوراپینفرین و سروتونین را در نورونهای CNS مهار می کند (نورونهای پیش سیناپسی) که باعث افزایش سطح این نوروترانسمیترها در فضای سیناپسی می‌شود.

اثر دارو روی مهار بازجذب سروتونین بیشتر از نوراپینفرین است.

اثر ضد اضطراب: اثر ضد اضطراب دارو به خاطر اثرات ضد افسردگی دارو ایجاد می شود.

موارد مصرف:

افسردگی، درد مزمن، بی خوابی، افسردگی، شب ادراری

دوزبندی در بزرگسالان:

دوز آﻏﺎزﻳﻦ ۲۵ ﻣﻴﻠﻲﮔﺮم درﻫﻨﮕﺎم ﺧﻮاب ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ، اﻣﺎ ﺗﺎ ۱۵۰ ﻣﻴﻠﻲﮔـﺮم روزاﻧـﻪ در ﻳـﻚ ﻳـﺎ ﭼﻨﺪ دوز ﻣﻨﻘﺴﻢ ﻧﻴﺰ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲﺷﻮد.

ﺑﻴﻤﺎران ﺣﺴﺎس ﺑﻪ ﻋﻮارض دارو و اﻓﺮاد ﻣﺴﻦ ﻣـﻲﺗﻮاﻧﻨـﺪ ﺑـﺎ ۱۰ ﻣﻴﻠﻲﮔﺮم در ﻫﻨﮕﺎم ﺧﻮاب درﻣﺎن را ﺷﺮوع ﻛﻨﻨﺪ.

در ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ ﺗﺎﺛﻴﺮات ﺟﺎﻧﺒﻲ اﺟﺎزه دﻫﺪ، ﻣﻲﺗﻮان ﻫﺮ ﺳﻪ ﺗﺎ ﭼﻬﺎر روز ۲۵ ﺗﺎ ۵۰ ﻣﻴﻠﻴﮕﺮم دوز را اﻓﺰاﻳﺶ داد ﺗـﺎ ﺑـﻪ دوز ۱۵۰ ﺗـﺎ ۳۰۰ ﻣﻴﻠـﻲﮔـﺮم روزاﻧـﻪ رﺳﻴﺪ.

اﻳﻦ دارو ﺑﺎ ﮔﻴﺮﻧﺪهﻫﺎی ﻫﻴﺴﺘﺎﻣﻴﻨﻲ H1 ﺗﻨﺎﺳﺐ زﻳﺎدی دارد و در ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺑﻪ ﺷـﺪت ﺧـﻮاب آور و ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ اﺿﺎﻓﻪ وزن اﺳﺖ.

جذب و متابولیسم دارو:

فارماکوکینتیک جذب: دارو به سرعت از دستگاه گوارش جذب می‌شود.

پخش: به طور وسیع در تمام بدن از جمله CNS و شیر پخش می‌شود.

۹۰% به پروتئینهای پلاسما متصل شده و بعد از ۷ روز به اثر پایدار خود می‌رسد.

متابولیسم: توسط کبد به متابولیت فعال دزمتیل دوکسپین تبدیل می‌شود.

اثر عبور اول کبدی بالا باعث سطح سرمی متفاوت در افراد مختلف می‌شود.

دفع: عمدتاً از راه ادرار دفع می‌شود.

عوارض جانبی:

عوارض جانبی اعصاب مرکزی: آژیتاسیون، آتاکسی، سرگیجه، عوارض خارج هرمی، توهم، سردرد، پارستزی، ضعف، تشنج.

قلبی ـ عروقی: آریتمی، تغییرات الکتروکاردیوگرام، افت فشار خون وضعیتی، تاکیکاردی.

گوش، حلق و بینی و چشم: تاری دید، وزوز گوش.

دستگاه گوارش: بی اشتهایی، یبوست، خشکی دهان، تهوع، استفراغ. هماتولوژیک: سرکوب مغز استخوان، نوتروپنی، ائوزینوفیلی.

پوست: تعریق، حساسیت به نور، بثورات جلدی، کهیر.

سایر عوارض: احتباس ادراری، افزایش یا کاهش قند خون، واکنشهای حساسیتی. مسمومیت و درمان ۱۲ ساعت اول بعد از مصرف مقادیر زیاد دارو فاز تحریکی بوده که با علائم فعالیت آنتی کولینرژیک زیاد (آژیتاسیون، تحریک پذیری، گیجی، توهم، هایپرترمی، علائم شبیه پارکینسون، تشنج، احتباس ادرار، خشکی دهان، میدریاز، یبوست و ایلئوس) مشخص می‌شود.

سپس بیمار وارد فاز دپرسانت شده و علائمی مانند هایپوترمی، کاهش یا عدم وجود رفلکس‌ها، آرامش، افت فشار خون، سیانوز، اختلالات قلبی مانند تاکیکاردی و اختلالات هدایتی و اثرات شبیه کینیدین روی ECG خود را نشان می‌دهد.

شدت سمیت با میزان پهن شدن کمپلکس QRS مشخص می شود.

اسیدوز متابولیک به دنبال افت فشار خون، هایپوونتیلاسیون و تشنج ایجاد می‌شود.

درمان علامتی و حمایتی و شامل حفظ راههای هوایی، فشار خون و تعادل آب و الکترولیت می‌باشد.

ایجاد استفراغ ممنوع است. شستشوی معده و ذغال فعال جلوی جذب بیشتر دارو را می گیرند.

دیالیز اثری ندارد. فیزوستیگمین با احتیاط برای برگشت عوارض مرکزی آنتی کولینرژیک می تواند به کار رود.

تشنج با استفاده از دیازپام یا فنیتوئین تزریقی کنترل شده و برای درمان آریتمی ها از فنیتوئین یا لیدوکائین استفاده شود.

برای درمان اسیدوز از بیکربنات استفاده شود.

از باربیتوراتها به دلایل افزایش اثرات CNS و دپرسیون تنفسی استفاده نشود.

موارد منع مصرف و احتیاط:

موارد منع مصرف و احتیاط موارد منع مصرف: حساسیت به دارو یا سایر داروهای هم گروه یا دیگر ترکیبات فرمولاسیون.

گلوکوم زاویه باریک، احتباس ادراری، استفاده از مهارکننده های MAO در عرض ۱۴ روز، بیماران در فاز حاد بهبودی از سکته قلبی.

موارد احتیاط: داروهای ضد افسردگی باعث افزایش تمایل به خودکشی در کودکان، نوجوانان و بالغین ۱۸ الی ۲۴ ساله مبتلا به افسردگی ماژور یا سایر اختلالات روانشناختی می‌شوند.

طبق مطالعات ظاهراً در افراد بالای ۲۴ سال این خطر افزایش یافته و بعد از ۶۵ سالگی کاهش می یابد.

به همین جهت در ۲-۱ ماه اول درمان یا بعد از هر تغییر دوز، بیمار از نظر علائم و میل به خودکشی بررسی شود.

دوکسپین برای درمان افسردگی در نوجوانان تأیید شده است.

بهتر است تجویز دارو در مقادیر کم باشد. دارو ممکن است باعث بدتر شدن سایکوز در بعضی بیماران یا شیفت به مانیا یا هیپومانیا شود.

از مونوتراپی در بیماران دوقطبی پرهیز شود.

بیماران با علائم افسردگی باید از نظر اختلالات دوقطبی بررسی شوند.

دوکسپین برای درمان اختلالات دوقطبی مورد تأیید FDA نیست.

این دارو باعث عوارض آنتی کولینرژیک می‌شود.

در بیماران با کاهش حرکات دستگاه گوارش، ایلئوس پارالیتیک، احتباس ادراری، BPH، خشکی دهان و مشکلات بینایی با احتیاط به کار رود.

میزان عوارض آنتی کولینرژیک وابسته به اثرات ضد افسردگی دارو می‌باشد.

دارو می‌تواند باعث افت فشار خون وضعیتی شود، میزان این عارضه نسبت به بقیه داروهای ضد افسردگی متوسط است.

در بیماران با بیماری قلبی-عروقی، عروق مغزی، هیپوولمی، یا مصرف همزمان داروهایی که باعث افت فشار خون یا برادیکاردی می‌شوند با احتیاط استفاده شود.

دارو اثرات سداتیو داشته، لذا هنگام مصرف و انجام کارهایی که نیاز به هوشیاری بالا دارند احتیاط شود.

میزان اثرات سداتیو نیز وابسته به اثر ضد افسردگی دارو می‌باشد.

در بیماران قلبی- عروقی (سابقه سکته قلبی یا مغزی، تاکیکاردی یا اختلالات هدایتی) با احتیاط استفاده شود.

میزان این عوارض نسبت به بقیه ضد افسردگی‌‌ها متوسط است.

در بیماران با سابقه تشنج، ضربه به سر، الکلیسم یا مصرف سایر داروهایی که باعث کاهش آستانه تشنج می‌شوند با احتیاط به کار رود. در موارد نارسایی کبدی، کلیوی، پرکاری تیرویید نیز با احتیاط استفاده شود.

فرآورده موضعی دارو تنها برای استفاده موضعی می‌باشد (به جز چشم، واژن) با پانسمان بسته استفاده نشود.

مصارف بالای ۸ روز ریسک درماتیت تماسی را افزایش می‌دهد.

بدنبال مصرف موضعی جذب بالایی داشته و سطوح پلاسمایی مشابه مصرف خوراکی ایجاد می‌کند.

بیماران نباید بخصوص در مصرف دوزهای بالا برای طولانی مدت مصرف دارو را به طور ناگهانی قطع کنند. قبل از درمان با الکتروشوک (ECT) بهتر است مصرف دارو قطع شود.

تداخلات دارویی:

تداخل دارویی مصرف همزمان با داروهای ضد آریتمی مانند دیزوپیرامید، پروکائین آمید، کینیدین، پیموزاید و داروهای تیروئیدی احتمال آریتمی های قلبی را افزایش می دهد.

مصرف همزمان با آتروپین و سایر داروهای آنتی کولینرژیک ریسک ایلئوس پارالیتیک، اختلالات بینایی، یبوست شدید و آرام بخشی بیش از حد به همراه دارد.

باربیتوراتها باعث افزایش متابولیسم دارو و کاهش اثربخشی آن می شوند.

بتابلوکرها، سایمتیدین، داروهای هورمونی ضد بارداری، متیل فنیدات، سرترالین باعث مهار متابولیسم دوکسپین و افزایش سطح پلاسمایی و سمیت آن می‌شوند.

باعث کاهش اثر داروهای ضد فشار خون با اثر مرکزی می‌شود.

مصرف همزمان با کلونیدین باعث خنثی شدن اثرات این دارو و افزایش شدید فشار خون می‌شود.

مصرف همزمان با سایر داروهای مهارکننده CNS باعث افزایش اثرات دارو می‌شود.

مصرف همزمان با دی سولفیرام باعث افزایش دلیریوم و تاکیکاردی می شود.

داروهایی که توسط CYP2D6 متابولیزه می‌شوند (سایر ضد افسردگی‌ها، کاربامازپین، فنوتیازینها، ضد آریتمیهای تیپ IC) یا داروهایی که باعث مهار این آنزیم می‌شوند (کینیدین) باعث اثرات دوجانبه روی دوکسپین و بالعکس می‌شوند.

فلوکستین، فلووکسامین، پاروکستین و سرترالین باعث مهار متابولیسم این دارو و افزایش سمیت ناشی از آن می‌شوند.

هالوپریدول و فنوتیازینها نیز با کاهش متابولیسم دارو باعث افزایش سطوح پلاسمایی آن می‎‌شوند.

مصرف همزمان با مهارکننده‌های MAO باعث تحریک پذیری شدید، هایپرپیرکسی و تشنج بخصوص در دوزهای بالا می‌شود.

همزمان با هم استفاده نکنید. مصرف همزمان با کینولونها می‌تواند منجر به آریتمیهای خطرناک شود.

مصرف همزمان با مقلدهای سمپاتیک مانند افدرین، نوراپینفرین و اپینفرین باعث افزایش فشار خون می شود.

مصرف همزمان با وارفارین باعث افزایش PT و INR و ریسک خونریزی می‌‎شود.

در سیگاری‌های قهار نیز متابولیسم این دارو افزایش و اثرات آن کاهش می‌یابد.

توجهات پزشکی-پرستاری / آموزش به بیمار – خانواده:

نکات قابل توصیه به بیمار:

۱- جهت درمان خشکی دهان استفاده از قطعات یخ، آدامس و شکلاتهای بدون قند میتواند کمک کننده باشد.

۲- از مصرف داروهای بدون نسخه ضمن مصرف دارو پرهیز کنید.

۳- بهتر است دوز دارو موقع خواب استفاده شود.

۴- در عرض چند هفته به اثرات سداتیو این دارو تحمل ایجاد می‌شود.

۵- ضمن مصرف دارو از تماس طولانی مدت با آفتاب اجتناب کنید.

۶- اثرات ضد افسردگی دارو بعد از ۴-۲ هفته شروع می‌شود.

مصرف در سالمندان: عوارض CNS، افت فشار خون وضعیتی، عوارض گوارشی و ادراری در این گروه از بیماران بیشتر رخ می‌دهد.

مصرف در کودکان: دارو بندرت برای درمان اضطراب در کودکان به کار می‌رود.

مصرف در شیردهی: دارو در شیر ترشح می شود. بخصوص در مواردی که بیمار دوزهای بالا استفاده می کند. بهتر است در شیردهی استفاده نشود.

طبقه‌بندی مصرف در بارداری: رده C

ملاحظات اختصاصی:

۱- با توجه به احتمال افزایش فشار خون ضمن جراحی در بیمارانی که داروی ضد افسردگی مصرف می‌کنند، بهتر است دارو چند روز قبل از جراحی قطع شود.

۲– قطع ناگهانی دارو به دنبال مصارف طولانی مدت باعث تهوع، سردرد و بی حالی می‌شود که بیانگر وابستگی به دارو نمی‌باشد.

۳- در شروع درمان و در فواصل مناسب ECG را مانیتور کنید.

اثر بر آزمایشهای تشخیصی باعث افزایش یا کاهش قند خون شده، میزان آنزیم‌های کبدی و ائوزینوفیل‌ها را افزایش داده و میزان نوتروفیلها را کاهش می‌دهد.

فارماکودینامیک / کینتیک:

دوکسپین بخوبی از دستگاه گوارش جذب می شود.

حداکثر غلظت پلاسمایی دو ساعت بعد ازمصرف خوراکی دوکسپین بدست می آید.

پیوند پروتئینی دوکسپین بالاست ، دوکسپین و دزمتیل دوکسپین 80% به پروتئین های پلاسما متصل می شوند.

دوکسپین در کبد بطور وسیع متابولیزه می شود و دارای اثر عبور اولیه می باشد.

نیمه عمر دوکسپین 6 تا 24.5 ساعت می باشد.

منبع:

مجموعه دارویی داروهای اعصاب و روان – دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی مازندران

کتاب فارماکوپه بیماری‌های اعصاب و روان

توجه : اطلاعات موجود در این پایگاه ‌داده، فقط جهت اهداف آموزشی و اطلاعات عمومی برای شما تأمین شده است و برای توصیه پزشکی، تشخیص و درمان نباید در نظر گرفته ‌شود. قبل از مصرف هر گونه دارو، تغییر رژیم غذایی و یا شروع هر دوره درمانی، حتماً با پزشک خود مشورت نمایید. هیچ گاه توصیه‌ای که توسط پزشک به شما داده می‌شود را نادیده نگیرید چرا که پزشک بر اساس قضاوت پزشکی خود برای بهبود شما ممکن است فارغ از اطلاعات بالا به شما درمان مناسب را تجویز کند.

نویسنده

دکتر آرش هیربد

دکتر آرش هیربد

من دکتر آرش هیربد دوره پزشکی عمومی را در دانشگاه علوم پزشکی اصفهان و تخصص روانپزشکی را در دانشگاه شهید بهشتی گذراندم. در بیمارستان آتیه به عنوان روانپزشک و مسئول دفتر سلامت روان مشغول به کار هستم. در کلینیک هیربد به عنوان موسس و مسئول فنی و روانپزشک بزرگسال فعالیت دارم. در زمینه اختلالات خلقی، اضطرابی، وسواس ، اختلالات خواب و… می توانم به شما کمک کنم.

چرا باور داشته باشیم ؟

پایش و سنجش آنلاین نتایج درمان

نوبت دهی آنلاین

آزمون های آنلاین روانشناختی معتبر

امکان مشاوره آنلاین از طریق وب سرویس

ارتباط با درمانگران عضو باور

نسخه دارویی آنلاین و یادآور پیامکی

آزمون های روانشناختی

آخرین مقالات سایت